Si shkruhen huazimet në shqip?
Huazimet në shqip shkruhen të përshtatura me tingujt e shkronjat e shqipes, jo si në gjuhën e burimit: biçikletë me ç, aeroport me ae, futboll me ll. Vetë fjala huazim s'është huazim: vjen nga hua (e dëshmuar te Buzuku, 1555) me prapashtesat shqipe -zoj e -im; huazim është borxh, nga turqishtja borç. Këtu janë fjalët e marra nga turqishtja (penxhere, dyqan), italishtja (makinë, avokat), frëngjishtja (aeroport, tualet), greqishtja (trëndafil), gjuhët sllave (kyç) dhe anglishtja (kompjuter, futboll). Gabimi vjen ose nga grafia e huaj (restaurant, pizza), ose nga gjuhët fqinje (burek, dushek), ose nga shqiptimi krahinor (pengjere, avukat, toalet).
Sa huazime kemi numëruar
Këto janë cifte të kësaj faqeje, jo katalogu i të gjitha huazimeve të shqipes. Çdo numër del nga lista më poshtë.
- 42huazime këtu
- 6gjuhë burimi
- 1fjalë shqipe (*huazim*)
- 71cifte huazimesh në gjithë siShkruhet
Sipas gjuhës
Zgjidh një gjuhë për t'i parë vetëm ato fjalë. Numri në kllapa është sa cifte kemi prej saj.
Plus huazim, që është fjalë shqipe — emri i kësaj faqeje, jo huazim. Të tjerat janë te fjalët e huaja (19) dhe te huazimet e internetit (10).
43 fjalë në këtë faqe
- 154penxherejopengjerenga turqishtjaNga turqishtja pencere: c-ja turke jep xh në shqip, si te xhezve e xhep. Fjala shqipe: dritare.
- 155xhezvejogjezvenga turqishtjaNga turqishtja cezve, me xh dhe me z: xhezve, xhezvja. As gj, as s.
- 156dyqanjoduqannga turqishtjaNga turqishtja dükkân: ü-ja turke jep y në shqip dhe k-ja e butë jep q, jo ç. Edhe dyqanxhi. Fjala shqipe: shitore.
- 157çorapejoqorapenga turqishtjaNga turqishtja çorap, me ç, jo q: çorap, çorape, çorape leshi.
- 158byrekjobureknga turqishtjaNga turqishtja börek: ö-ja turke jep y në shqip, si te dyshek nga döşek. Burek është trajta e gjuhëve sllave të rajonit, jo shqipja.
- 159dyshekjodusheknga turqishtjaNga turqishtja döşek, me y: dyshek, dysheku. Dushek është trajta sllave, jo shqipja.
- 160hajdejoajdenga turqishtjaNga turqishtja haydi, me h nistore: hajde, hajdeni. H-ja bie në të folur, jo në shkrim. Edhe hajt është e normës.
- 161sahatjosaatnga turqishtjaNga turqishtja saat, po në shqip me h në mes: sahat, sahati, sahatçi. Fjala shqipe: orë.
- 162çarçafjoqarqafnga turqishtjaNga turqishtja çarşaf, po në shqip me dy ç: çarçaf, çarçafë.
- 163makinëjomaqinënga italishtjaNga italishtja macchina, po norma e shkruan me k: makinë, makineri, makinist. Q-ja është shqiptim krahinor.
- 164biçikletëjobiqikletënga italishtjaNga italishtja bicicletta, sipas shqiptimit të ngulitur me ç: biçikletë, çiklist, motoçikletë. As c, as q.
- 165kamerierjokamariernga italishtjaNga italishtja cameriere, me e në rrokjen e dytë dhe me -ie- pa j: kamerier, kameriere. Kamarier është gabimi më i përhapur.
- 166avokatjoavukatnga italishtjaNga italishtja avvocato: me o, jo u, dhe me një v: avokat, avokate, avokaturë.
- 167picëjopizzanga italishtjaNga italishtja pizza, e përvetësuar me c dhe me ë fundore: picë, pica, piceri. Shkrimi pizza mbetet vetëm brenda emrave të përveçëm, p.sh. te emri i një lokali.
- 168kapuçinojocappuccinonga italishtjaNga italishtja cappuccino, e përvetësuar me ç dhe me një p e një n: kapuçino, kapuçinoja.
- 169lavatriçejolavatriqenga italishtjaNga italishtja lavatrice, me ç, jo q as c: lavatriçe, lavatriçja. Fjala shqipe: rrobalarëse.
- 170palltojopaltonga italishtjaNga italishtja paltò, sipas shqiptimit popullor me ll: pallto, palltoja. Njësoj ballkon, sallam, çokollatë.
- 171portofoljoportafolnga italishtjaNga italishtja portafoglio, po në shqip me o në rrokjen e dytë: portofol, portofoli.
- 172çokollatëjoçokolatënga italishtjaNga italishtja cioccolata, me ll sipas shqiptimit të ngulitur: çokollatë, çokollata, çokollatë e zezë.
- 173ballkonjobalkonnga italishtjaNga italishtja balcone, me ll: ballkon, ballkoni. Norma i shkruan me ll edhe bllok, pallto, sallon.
- 174xhelozijogjelozinga italishtjaNga italishtja gelosia, me xh (si xhiro e xhaketë) dhe me z: xhelozi, xheloz, xhelozoj.
- 175aeroportjoareoportnga frëngjishtjaNga frëngjishtja aéroport: aero- (ajër), jo areo-. Njësoj aeroplan, aerodrom.
- 176restorantjorestaurantnga frëngjishtjaNga frëngjishtja restaurant, e përvetësuar sipas shqiptimit: restorant, restoranti, restorante. Shkrimi restaurant mbetet vetëm brenda emrave të përveçëm.
- 177garazhjogarashnga frëngjishtjaNga frëngjishtja garage, me zh në fund si të gjitha huazimet frënge me -age: garazh, plazh, masazh, bagazh.
- 178trotuarjotrotoarnga frëngjishtjaNga frëngjishtja trottoir: togu frëng oi jep ua në shqip, si te tualet nga toilette. Me një t në mes.
- 179tualetjotoaletnga frëngjishtjaNga frëngjishtja toilette, me ua, jo oa: tualet, tualeti, letër tualeti. Fjala shqipe: nevojtore.
- 180pizhamejopixhamenga frëngjishtjaNga frëngjishtja pyjama, me zh, jo xh: pizhame, pizhamet. J-ja frënge jep zh në shqip.
- 181omëletëjoomletënga frëngjishtjaNga frëngjishtja omelette, po në shqip me ë në mes dhe në fund: omëletë, omëleta.
- 182kamionjokamjonnga frëngjishtjaNga frëngjishtja camion: grupi -io- shkruhet pa j, si milion, stacion, aksion: kamion, kamioni.
- 183bulevardjobulvardnga frëngjishtjaNga frëngjishtja boulevard, me e në mes dhe me një l: bulevard, bulevardi.
- 184trëndafiljotrandafilnga greqishtjaNga greqishtja triantáfyllo, me ë në rrokjen e parë dhe me një l: trëndafil, trëndafili, trëndafila.
- 185portokalljoportokalnga turqishtjaNga turqishtja portakal e greqishtja portokáli (në fund nga emri i Portugalisë), me ll sipas shqiptimit të ngulitur: portokall, portokalli, lëng portokalli. Ngjyra: i portokalltë.
- 186kyçjokyqnga sllavishtjaNga sllavishtja ključ, me y dhe me ç, jo q: kyç, kyçi, kyçe. Edhe folja: kyç derën. Fjala shqipe: çelës. Kujdes: kuç është fjalë tjetër (këlysh).
- 187kompjuterjokomputernga anglishtjaNga anglishtja computer, sipas shqiptimit me pj dhe me e: kompjuter, kompjuteri, kompjuterik.
- 188futbolljofutbolnga anglishtjaNga anglishtja football, me ll: futboll, futbollist. Norma e shkruan me ll edhe basketboll, volejboll, hendboll, po gol me një l.
- 189penalltijopenaltinga anglishtjaNga anglishtja penalty, me ll: penallti, penalltia. Fjala shqipe: njëmbëdhjetëmetërsh.
- 190gol≠gollnga anglishtjaHuazimet angleze me një l: gol, golf, klub. Goll me ll është mbiemër shqip: arrë golle, vend goll.
- 191sanduiçjosandviçnga anglishtjaNga anglishtja sandwich, me ui dhe ç: sanduiç, sanduiçi, sanduiçë.
- 192xhazjogjaznga anglishtjaNga anglishtja jazz, me xh dhe me një z: xhaz, xhazi, muzikë xhaz.
- 193karrierëjokarierënga frëngjishtjaNga frëngjishtja carrière (it. carriera), me rr dhe me -ie- pa j: karrierë, karriera, karrierist. Norma i ruan rr-në e gjuhëve romane: korridor, territor, tarracë.
- 194korridorjokoridornga italishtjaNga italishtja corridoio (fr. corridor), me rr si në gjuhën e burimit: korridor, korridori. Njësoj karrierë, terror, korrekt.
- 195huazimjouazimfjalë shqipeFjalë shqipe, jo huazim: nga hua (borxh; te Buzuku, 1555) me -zoj e -im. I huaj (i jashtëm) është fjalë tjetër e trashëguar, e afërt me greqishten xénos. Huazim është sinonimi borxh, nga turqishtja borç.
- 196borxhjoborxnga turqishtjaNga turqishtja borç, me xh: borxh, borxhi, borxhli. Fjala shqipe: hua. Kujdes: borç është zog (carduelis), jo variant i borxh.
Rregulla të tjera
- q apo ç?
- gj apo xh?
- rr apo r?
- ll apo l?
- ë-ja që "hahet" në të folur
- Bashkë apo ndaras?
- Apostrofi
- h-ja dhe ngatërrime të tjera
- Fjalët e huaja
- Kujdes: të dyja format janë të sakta, por nuk këmbehen!
- -ja apo -ia në trajtën e shquar?
- Zhargoni i të rinjve
- Shkurtesa në mesazhe
- Huazime të reja të internetit
- Përshëndetje, urime dhe mirësjellje
- Apostrofi brenda fjalisë
- Shprehje që shkruhen ndaras
- Fjali të përditshme
- Data, ora dhe shkronja e madhe
- Shprehje në email e shkresa zyrtare